در طرح عملیات پیش‌بینی‌شده بود با توجه به منطقه سرزمینی و سابقه و تمرین عبور از کارون لشکر ۹۲ زرهی، تیپ ۲ این لشکر از رودخانه کارون در فارسیات مقابل پادگان حمید عبور کرده و با اجرای یک عملیات احاطه ‏ای و دور زدن لشکر 5 مکانیزه عراق، تا پادگان حمید پیشروی نماید. سپس با یک حرکت چرخشی، به طرف جوفیر پیشروی و با لشکر 16 زرهی الحاق نماید. لشکر 16 زرهی نیز با اجرای یک عملیات احاطه ‏ای و دور زدن لشکر 6 عراق، تا جوفیر بیاید و سپس با تیپ 2 لشکر 92 زرهی الحاق نماید. دو لشکر بایستی پس از الحاق با یکدیگر و پاکسازی منطقه، تک خود را تا رسیدن به مرز شناخته شده بین‏ المللی ادامه می‌دادند و آماده می ‏شدند بنا به دستور وارد شرق بصره در خاک عراق بشوند و در کرانه شرقی شط‏ العرب پدافند کنند.

لشکر 16 زرهی بنا به تدبیر فرمانده آن سرهنگ سیروس لطفی و طرح عملیاتی لشکر، تیپ 1 به فرماندهی ایرج جمشیدی به همراه گردان سپاه به فرماندهی حسین علم‏الهدی از محور هویزه، و تیپ 3 به فرماندهی سرهنگ محمد جوادی به همراه گردان سپاه به فرماندهی علی هاشمی از کرخه‏کور در محور حمیدیه، وارد عمل می ‏شدند.

شرح مختصر عملیات

برای شروع عملیات بنا بود در محور جنوب‏ غربی اهواز، تیپ 2 لشکر 92 پس از نصب پل شناور توسط گردان پل پادگان دغاغله روی کارون و با اعلام آغاز عملیات و همزمان با حرکت لشکر 16 زرهی از رودخانه کارون عبور کرده و با پیشروی به سمت پادگان حمید، آن را تصرف و در این منطقه با لشکر 16 زرهی الحاق نماید.

با اعلام آغاز عملیات در روشنایی روز یعنی ساعت 10:00 صبح تاریخ 15 دی‏ماه 1359، حمله لشکر ۱۶ زرهی به فرماندهی سرهنگ سیروس لطفی با دو تیپ به مواضع دو لشکر ۵ مکانیزه و ۹ زرهی ارتش عراق با استفاده از فاصله خالی ۱۰ کیلومتری بین این دو یگان در شرق هویزه، همزمان با حرکت تیپ 2 لشکر 92 زرهی از منطقه فارسیات با عبور از کارون به سمت هدف، شروع شد.

در محور فارسیات، نصب پل و عبور ۲ گردان از تیپ 2 لشکر 92 زرهی از عرض رودخانه کارون با تأخیر انجام شد و به‌علت عدم جمع‌آوری مین‌های منطقه و باز کردن معبر برای عبور که باید قبل از عملیات انجام می‏ گرفت، تعداد ۳ دستگاه تانک این تیپ روی مین رفت و حرکت ستون نیروهای ایرانی در جناح راست فارسیات متوقف شد. نیروهای جناح چپ محور فارسیات نیز با مختصر پیشروی در ۳۰۰ متری غرب رودخانه متوقف شدند و به همین علت در این محور، دستیابی نیروهای این محور به جاده اهواز- خرمشهر و پادگان حمید میسر نشد.

از سوی دیگر، یگان‌های مستقر در جنوب کرخه ‏کور که تا این مرحله موفق بودند، به دلیل ناهماهنگی و پیش‏بینی نشدن اقدامات لازم مهندسی جهت تحکیم مواضع به‌دست آمده، در شرایط نامناسبی قرار گرفتند. در نتیجه، نیروهای پیاده و تجهیزاتی مانند تانک‌ها و نفربرها، بدون پشتیبانی و داشتن سنگر و خاکریز مناسب در دشت باز و وسیع حدفاصل هویزه و جوفیر باقی ماندند و جای مناسبی برای استقرار نداشتند. به این ترتیب، در حالی که جناح راست نیروهای محور کرخه‏کور خالی از نیرو بود، تأمین جناح چپ نیز با توجه به ناموفق بودن جناح فارسیات و متوقف شدن عملیات در این محور، تأمین این جناح نیز از دست رفت.

‏باوجود نبود تأمین در جناحین محور عملیات لشکر 16 زرهی، مرحله دوم عملیات نصر در ساعت 08:00 صبح روز ۱۶ دی‌ماه ۱۳۵۹ با پیشروی یگان‏ های زرهی لشکر 16 زرهی و نیروهای پیاده سپاه پاسداران به طرف پادگان حمید، آغاز شد. ساعتی پس از شروع عملیات و در حالی که نیروهای پیاده سپاه پاسداران حدود یک کیلومتر جلوتر از قوای زرهی و از دو سمت جاده پیش می‌رفتند، دشمن با اجرای آتش پرحجم توپخانه و همچنین حرکت دادن ستون زرهی خود در غرب سوسنگرد، موجب توقف دو سه ساعته در پیشروی نیروهای خودی شد. نیروهای خودی حمله مجدد خود را در بعد از ظهر آغاز و در حالی که حدود 500 متر پیشروی نموده بودند، حملات هوایی سنگین جنگنده‏ های نیروی هوایی عراق پیشروی آنان را متوقف ساخت. در این زمان واحدهای زرهی ارتش عراق با حمایت و پشتیبانی نیروی هوایی و بالگردهای هجومی، پاتک سنگین خود را علیه نیروهای خودی آغاز کردند و خود را به سرعت به واحدهای زرهی لشکر 16 رساندند و جنگ بین تانک ‏های خودی و تیپ ۱۰ زرهی گارد جمهوری مجهز به تانک ‏های پیشرفته تی 72 روسی که برتری قابل ملاحظه‏ ای نسبت به تانک‏ های چیفتن و سایر تانک ‏های خودی داشتند، با شدت تمام درگرفت و این نبرد مستقیم تانک‏ ها در حالی که چند فروند هلی‌کوپتر عراقی در حال مانور دادن و پشتیبانی از این تیپ بودند، حدود دو ساعت به طول انجامید. پس از آن با توجه به برتری دشمن از نظر تجهیزات زرهی و مهمات و پشتیبانی قدرتمند هوایی و انجام نشدن پشتیبانی لازم از نیروهای خودی به لحاظ تأمین مهمات و سوخت تانک‏ ها، عقب ‏نشینی بدون برنامه نیروهای زرهی با به جا گذاشتن تانک و نفربرها و بدون اطلاع دادن به نیروهای پیاده سپاه پاسداران که بیش از ۱۵۰۰ متر جلوتر از نیروهای ارتش در زیر آتش سنگین در حال مقاومت و نبرد تن ‏به‏ تن با قوای ارتش عراق بودند، آغاز نمودند. به همین دلیل بهترین و وفادارترین نیروهای انقلاب با قرار گرفتن در محاصره دشمن و مقاومت سرسختانه و رویارویی تن با تانک، در مظلومانه‏ ترین حالت به شهادت رسیدند.

ناهماهنگی در اجرای عملیات به حدی بود که در محور فارسیات نیز روز ۱۶ دی‌ماه، گردان ۲۸۳ سوار زرهی لشکر 92 زرهی طبق دستور و بدون اطلاع دادن به رزمندگان سپاه پاسداران که با مقاومت خود در برابر نیروهای دشمن کمک شایانی به نیروهای لشکر 92 زرهی برای خارج شدن از تیررس دشمن نموده بودند، عقب‌نشینی کرده و پل نصب‌شده بر روی رودخانه کارون نیز جمع‌آوری شد. این اقدام موجب شد تا رزمندگان سپاه در غرب کارون در وضعیت نامناسبی قرار گیرند.

پس از عقب‏ نشینی نیروهای خودی و بازگشت به مواضع اولیه، دشمن با پی بردن به ضعف خود در این عملیات، با حمله به هویزه که تاکنون در اختیار نیروهای خودی بود، آن را اشغال و منطقه خالی بین دو یگان خود را پوشش کامل داد و با برطرف نمودن این ضعف، راه نفوذ نیروهای خودی را بست.

نتایج عملیات

الف- تلفات و خسارات دشمن:

1- اسارت حدود 1000 نفر و کشته و مجروح شدن 1000 نفر از نیروهای دشمن؛

2- انهدام تعداد 55 دستگاه تانک و نفربر و 15 عراده جنگ ‏افزار توپخانه دشمن؛

3- ساقط نمودن تعداد 3 فروند هلی‌کوپتر دشمن.

ب- تلفات و خسارات خودی:

1- انهدام تعداد 87 دستگاه تانک و 48 دستگاه نفربر؛

2- انهدام تعداد 4 دستگاه جرثقیل شنی‏دار؛

3- انهدام 2 دستگاه پل شناور به همراه یک دستگاه خودرو جمع ‏آوری پل؛

4- انهدام 62 دستگاه انواع خودرو.

درس‏های عملیات نصر:

عملیات نصر در ابتدا یک عملیات آفندی زرهی موفق بود که به علت طرح‌ریزی مبتنی بر داده‌های غیرواقعی و نیز عدم تعادل در توازن رزمی با قوای دشمن، در مواجهه با پاتک زرهی ارتش عراق، ناکام شد. این عملیات تجربیات و درس‌های خوبی هم برای رزمندگان در پی داشت. از جمله:

1- مشخص شدن قرین موفقیت نبودن به‌کارگیری واحدهای زرهی و مکانیزه بدون همراهی تعداد کافی نیروهای پیاده در منطقه مسطح و دشت؛

2- نشان دادن عزم و اراده راسخ و ایستادگی رزمندگان اسلام در برابر اشغالگری دشمن؛

3- مأیوس نمودن دشمن از ادامه پیشروی و اشغال سوسنگرد و اهواز.

پایان